Một tòa tháp đồ sộ, từng được kỳ vọng là biểu tượng hiện đại của ngành xi măng Việt Nam, nay chỉ còn là bóng ma xiêu vẹo giữa lòng Hà Nội. Dự án Trung tâm Điều hành và Giao dịch Vicem tại Khu đô thị mới Cầu Giấy khởi công hoành tráng năm 2011, với tổng mức đầu tư khổng lồ lên đến 2.743 tỷ đồng. Nhưng sau khi hoàn thành phần thô và cất nóc vào năm 2015, công trình đột ngột dừng lại, bỏ không hơn chục năm qua. Hàng nghìn tỷ đồng vốn nhà nước đổ vào đó, nay trở thành đống bê tông vô hồn, chứng kiến nỗi đau thất thoát khổng lồ hơn 381 tỷ đồng. Câu chuyện không chỉ là sự lãng phí mà còn là bài học đắt giá về lòng tham và sự buông lỏng quản lý.
Ở trung tâm vụ việc là ông Lê Văn Chung, cựu Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Xi măng Việt Nam (Vicem) – doanh nghiệp nhà nước lớn nhất ngành. Với vai trò cao nhất, ông Chung trực tiếp ký phê duyệt tổng mức đầu tư vượt xa giấy chứng nhận, dựa trên các chỉ tiêu tài chính bị làm sai lệch trắng trợn. Các bị cáo cố tình bơm phồng doanh thu đầu vào, tính toán hiệu quả kinh tế khống để đẩy dự án lên tầm vĩ cuồng. Họ phớt lờ Nghị quyết 11/NQ-CP của Chính phủ năm 2011, lập dự án không sát thực tế, dẫn đến công trình dở dang không thể tiếp tục. Ông Nguyễn Ngọc Anh, cựu Tổng Giám đốc, cùng đồng bọn vi phạm đấu thầu nghiêm trọng, câu kết với nhà thầu để ‘ăn chia’ cá nhân. Gói thầu số 19 thi công tường vây và cọc khoan nhồi trở thành mồi ngon: thỏa thuận trích lại 5% thanh toán, lập khống hợp đồng nhân công hơn 9,4 tỷ và thiết bị 6,2 tỷ, gây thiệt hại thêm 15,6 tỷ đồng. Những con số lạnh lùng ấy như nhát dao cứa vào lòng dân, khơi dậy cơn phẫn nộ trước sự tha hóa của cán bộ.
Hơn 1.245 tỷ đồng đã ‘bốc hơi’ vào dự án, trong đó hơn 206 tỷ là lãi vay ngân hàng BIDV, còn lại hơn 174 tỷ từ vốn tự có và lãi phát sinh. Tòa tháp cao chót vót nay đứng lẻ loi, phủ rêu phong, mưa dột nắng cháy, không một bóng người qua lại. Hàng chục năm trời, nó như lời nguyền nhắc nhở về sự kiêu ngạo của những kẻ cầm quyền, biến tiền thuế dân thành trò đùa. Các cựu lãnh đạo như Tạ Quang Bửu, Trần Bình Trọng, Nguyễn Bích Thủy… đều bị truy tố tội Vi phạm quy định quản lý tài sản nhà nước gây thất thoát lãng phí. Họ biết rõ rủi ro nhưng vẫn lao đầu vào vòng xoáy lợi ích nhóm, để lại di sản là nỗi xấu hổ quốc gia. Phiên tòa sơ thẩm tại TAND TP Hà Nội ngày 26/1 tới sẽ là cao trào, nơi công lý được thực thi, nơi những bị cáo phải đối mặt với hậu quả từ hành động của mình.
Nhìn tòa tháp bỏ hoang, không khỏi xót xa cho nguồn lực quốc gia bị phung phí. Vicem, một tập đoàn xi măng hùng mạnh, nay mang vết nhơ khó xóa. Các bị cáo đã nộp khắc phục hơn 2,6 tỷ đồng – con số quá nhỏ so với thiệt hại khổng lồ. Vụ án không chỉ xét xử cá nhân mà còn là lời cảnh tỉnh cho bộ máy quản lý nhà nước: bảo toàn vốn là mệnh lệnh, tham nhũng là kẻ thù số một. Khi pháp luật nghiêm minh lên tiếng, hy vọng công lý sẽ mang lại bình yên, giúp những sai lầm quá khứ không lặp lại. Tòa tháp kia có lẽ vẫn chờ ngày được hồi sinh, nhưng bài học từ nó sẽ mãi khắc sâu trong lòng người.
Vụ việc Vicem là minh chứng sống động cho sức mạnh của pháp luật Việt Nam trong cuộc chiến chống tham nhũng. Từ những sai phạm nhỏ trong đấu thầu đến quyết định lớn phê duyệt dự án, mọi thứ đều được phơi bày dưới ánh sáng. Dân chúng chờ đợi bản án công tâm, mong những kẻ từng ngồi vị trí cao giờ phải trả giá xứng đáng. Đó không chỉ là công lý mà còn là động lực để xây dựng một nền kinh tế trong sạch, hiệu quả hơn.
