Trong bối cảnh nhu cầu điện lực Việt Nam bùng nổ như cơn sóng dữ dội, quyết định của Nhật Bản rút khỏi dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 vang lên như tiếng chuông cảnh tỉnh. Ngày 8/12/2025, Đại sứ Naoki Ito xác nhận Tokyo không thể đáp ứng thời hạn gấp rút, với công suất dự kiến 2-3,2 gigawatt nay trở thành giấc mơ xa vời. Cảm giác thất vọng lan tỏa, khi dự án từng được kỳ vọng là trụ cột giải quyết khủng hoảng năng lượng. Thế nhưng, đằng sau nỗi tiếc nuối ấy, một câu hỏi day dứt: Phải chăng đây chính là bước lùi cần thiết để Việt Nam tỉnh giấc, hướng tới tương lai sạch hơn?
Dự án Ninh Thuận, biểu tượng của tham vọng hạt nhân quốc gia, từng bị tạm dừng rồi khởi động lại năm 2024 theo chỉ đạo Bộ Chính trị. Ninh Thuận 1 vẫn kiên trì tiến bước với kế hoạch di dời tái định cư khổng lồ gần 6.700 tỷ đồng tại xã Phước Dinh, Khánh Hòa, dự kiến hoàn thành 2030. Hàng ngàn hộ dân chuẩn bị nhường đất, mơ về cuộc sống mới bên khu dân cư hiện đại. Song, sự rút lui của Nhật Bản phơi bày thực tế phũ phàng: Thời gian chuẩn bị dài lê thê, chi phí khổng lồ, rủi ro an toàn hạt nhân như bóng ma Fukushima vẫn ám ảnh. Việt Nam đứng trước ngã ba đường, giữa hạt nhân truyền thống nặng nề và những lựa chọn linh hoạt hơn như mô-đun nhỏ (SMR), được Quốc hội bật đèn xanh cho tư nhân đầu tư từ 2026. Căng thẳng dâng trào, liệu Ninh Thuận 1 có đủ sức một mình gánh vác sứ mệnh?
Nhưng bóng tối hạt nhân đang nhường chỗ cho bình minh năng lượng tái tạo rực rỡ. Điện gió, mặt trời đã vượt than toàn cầu nửa đầu 2025, và Việt Nam không thể đứng ngoài cuộc cách mạng này. Với mục tiêu net zero 2050, các dự án gió ngoài khơi, mặt trời mái nhà đang bùng nổ, hứa hẹn nguồn cung ổn định mà không vướng vòng kim cô an toàn hạt nhân. Hãy tưởng tượng những cánh quạt khổng lồ ngoài khơi Bình Thuận quay vù vù, biến gió biển thành điện sạch; hay tấm pin mặt trời trải dài Tây Ninh, hút nắng thành dòng điện nuôi dưỡng công xưởng. Đây không chỉ là thay thế, mà là cơ hội vàng để Việt Nam dẫn dắt khu vực, thu hút FDI chất lượng cao vào xanh hóa nền kinh tế. Cảm xúc dâng trào khi nghĩ đến thế hệ trẻ được thừa hưởng hành tinh sạch, thay vì gánh nợ hạt nhân nặng trĩu.
Chuyển đổi không dễ dàng, thách thức chồng chất như núi. Lưới điện cũ kỹ ùn tắc, thiếu nhân lực chất lượng cao, và áp lực dân sinh từ di dời tái định cư Ninh Thuận 1 khiến dư luận xôn xao. Thế nhưng, chính những trở ngại ấy khơi dậy sức mạnh nội tại. IAEA khen ngợi bước tiến hạ tầng hạt nhân Việt Nam, song khuyến nghị đa dạng hóa nguồn năng lượng. Từ SMR an toàn hơn đến hợp tác quốc tế LNG, hóa dầu bền vững với SCG, cánh cửa rộng mở. Việt Nam đang ở đỉnh cao quyết tâm: Nghị quyết Chính phủ tách riêng tái định cư, đẩy nhanh thủ tục, chứng tỏ ý chí sắt đá. Cao trào đến khi nhận ra, rút lui của Nhật Bản không phải kết thúc, mà là khởi đầu bùng nổ cho kỷ nguyên năng lượng Việt Nam tự chủ, xanh sạch, hội nhập.
Việt Nam đứng trước lựa chọn lịch sử: Bám víu hạt nhân truyền thống hay lao mình vào làn sóng tái tạo toàn cầu? Quyết định hôm nay sẽ định hình tương lai mai sau, nơi con cháu ta hít thở không khí trong lành, không lo bóng mây ô nhiễm. Với tinh thần kiên cường, đất nước ta sẽ biến thử thách thành động lực, vươn mình trở thành cường quốc năng lượng bền vững. Ninh Thuận không còn là biểu tượng hạt nhân đơn thuần, mà là ngọn hải đăng soi đường chuyển đổi xanh, đầy hy vọng và tự hào dân tộc.
