Trong bối cảnh căng thẳng thương mại leo thang với Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump, Trung Quốc vẫn viết nên trang sử kinh tế đầy ấn tượng. Ngày 14/1/2026, Tổng cục Hải quan công bố thặng dư thương mại năm 2025 đạt 1.189 tỷ USD – mức kỷ lục chưa từng có, tăng 20% so với năm trước. Xuất khẩu bứt phá 5,5% lên 3.770 tỷ USD, trong khi nhập khẩu gần như đi ngang ở 2.580 tỷ USD. Chỉ riêng tháng 12, xuất khẩu tăng vọt 6,6%, vượt xa dự báo, như một cú đấm mạnh mẽ vào những hoài nghi về sức sống của ‘công xưởng thế giới’. Hình ảnh những container khổng lồ xếp hàng tại cảng Thượng Hải, tàu chở hàng lướt qua Biển Đông, gợi lên sức mạnh không thể lay chuyển của nền kinh tế lớn thứ hai hành tinh. Đây không chỉ là con số, mà là minh chứng cho khả năng thích ứng phi thường của Bắc Kinh giữa bão tố.
Bất chấp thuế quan Mỹ lên tới 47,5%, xuất khẩu sang thị trường Mỹ giảm mạnh hai chữ số, Trung Quốc khéo léo chuyển hướng sang các chân trời mới. Đông Nam Á đón nhận lượng hàng hóa tăng 13,4%, châu Phi bùng nổ 25,8%, châu Âu và Mỹ Latinh cũng góp phần bù đắp. Thậm chí, tháng 11 đã lần đầu vượt mốc 1.000 tỷ USD thặng dư tích lũy, và tháng 12 củng cố vị thế này. Thỏa thuận đình chiến thương mại tháng 10/2025 giữa Tập Cận Bình và Trump, với cam kết mua 12 triệu tấn đậu tương Mỹ, đã phần nào xoa dịu căng thẳng. Nhưng đằng sau niềm vui, nỗi lo lắng dâng trào: IMF thúc giục giảm phụ thuộc xuất khẩu, chuyển sang tiêu dùng nội địa; EU cảnh giác với trợ cấp năng lượng mặt trời. Thủ tướng Lý Cường kêu gọi mở rộng nhập khẩu, bãi bỏ hoàn thuế xuất khẩu, như lời thừa nhận nhu cầu cân bằng. Cảm giác hồi hộp lan tỏa: Liệu ‘người khổng lồ’ có thể duy trì đà tăng trưởng mà không làm lung lay nền kinh tế toàn cầu?
Sức mạnh xuất khẩu trở thành cứu cánh cho nền kinh tế Trung Quốc đang chìm trong bóng tối bất động sản suy thoái và nhu cầu nội địa èo uột. GDP dự báo 2026 tăng 4,4% theo Ngân hàng Thế giới, nhờ kích thích tài khóa và tâm lý đầu tư cải thiện. Các nhà kinh tế như Zhiwei Zhang dự đoán chính sách vĩ mô ổn định ít nhất quý đầu năm, với xuất khẩu tiếp tục là động lực. Bắc Kinh đang âm thầm xây dựng trung tâm sản xuất ở nước ngoài để né thuế quan, đẩy mạnh chip cấp thấp và thiết bị điện tử. Phó Tổng cục trưởng Wang Jun chỉ trích hạn chế công nghệ cao từ Mỹ, nhấn mạnh nhu cầu nhập khẩu bị kìm hãm. Con số thặng dư khổng lồ tương đương GDP của Saudi Arabia, khiến các đối tác thương mại rùng mình trước năng lực sản xuất dư thừa. Nhịp điệu kinh tế Trung Quốc đang chuyển mình: từ đối đầu sang thích nghi, từ phụ thuộc xuất khẩu sang đa dạng hóa, mang theo hy vọng lẫn bất an cho năm 2026.
Tương lai rực rỡ nhưng đầy thách thức đang chờ đợi. Với thị trường nhập khẩu lớn thứ hai thế giới suốt 17 năm, Trung Quốc cam kết mở cửa hơn, sửa đổi Luật Ngoại thương nhanh chóng để giảm trợ cấp. Các chuyên gia dự báo thặng dư vẫn trên 1.000 tỷ USD năm nay, dù tốc độ chậm lại. Hình ảnh hàng triệu container, dòng người lao động miệt mài tại các nhà máy Quảng Đông, khơi dậy niềm tự hào dân tộc. Nhưng đằng sau đó là lời cảnh tỉnh từ thế giới: mất cân bằng thương mại có thể khơi mào xung đột mới. Trung Quốc không chỉ đang dẫn dắt cuộc chơi kinh tế, mà còn định hình trật tự toàn cầu. Liệu Bắc Kinh có lắng nghe tiếng gọi cân bằng, hay tiếp tục lao mình vào vòng xoáy xuất khẩu? Câu trả lời sẽ quyết định số phận của hàng tỷ người trên hành tinh này.
