Nhiều nhà đầu tư cá nhân mở ứng dụng giao dịch vài chục lần mỗi ngày nhưng vẫn không trả lời được một câu đơn giản: cả danh mục đang lãi hay lỗ bao nhiêu phần trăm so với vốn bỏ ra. Ứng dụng của công ty chứng khoán giỏi hiển thị giá từng mã, còn bức tranh tổng thể, nhất là khi tiền nằm ở hai, ba tài khoản khác nhau, thường phải tự ghép lại.
Bài viết này dành cho người muốn sắp xếp lại việc theo dõi danh mục bằng những công cụ quen thuộc như điện thoại, cảnh báo giá và Google Sheets. Người đang tò mò về cách cổ phiếu Mỹ, châu Âu được giao dịch dưới dạng hợp đồng chênh lệch (CFD), khác với việc sở hữu cổ phiếu thật, có thể đọc phần giới thiệu về CFD trên chứng khoán quốc tế để hiểu khái niệm trước. Còn ở đây, trọng tâm là những cổ phiếu bạn thực sự đang nắm giữ.
Ứng dụng và cảnh báo giá: dùng cho đúng việc
Ứng dụng của công ty chứng khoán vẫn là nguồn dữ liệu chính xác nhất cho số dư, giá vốn và lệnh khớp. Vấn đề là mỗi ứng dụng chỉ thấy tài khoản của riêng nó. Vì thế, nên phân vai cho từng công cụ:
- Ứng dụng giao dịch dùng để đặt lệnh và đối chiếu số dư thật.
- Danh sách theo dõi (watchlist) trên Google Finance hoặc ứng dụng tin tức tài chính dùng để xem nhanh nhiều mã cùng lúc, kể cả mã chưa mua.
- Cảnh báo giá dùng để thay cho việc nhìn bảng điện cả ngày. Đặt một mức giá bạn đã tính trước, ví dụ mức muốn mua thêm hoặc mức cắt lỗ, rồi tắt ứng dụng đi.
- Bảng tính tự lập dùng để gom tất cả lại và trả lời câu hỏi lớn: danh mục đang ra sao.
Cảnh báo giá là công cụ đơn giản nhưng hay bị dùng sai. Đặt quá nhiều cảnh báo sát giá hiện tại sẽ khiến điện thoại rung liên tục và dễ dẫn đến quyết định theo cảm xúc. Mỗi cảnh báo nên gắn với một hành động cụ thể bạn đã định sẵn.
Tự lập bảng tính danh mục bằng Google Sheets
Google Sheets có hàm GOOGLEFINANCE lấy giá cổ phiếu tự động. Theo trang trợ giúp chính thức của Google, cú pháp cơ bản là mã sàn kèm mã cổ phiếu, chẳng hạn “NASDAQ:GOOG”, và giá có thể chậm tối đa 20 phút. Google cũng ghi rõ không phải thị trường nào cũng có dữ liệu, nên với cổ phiếu niêm yết trong nước, bạn cần thử từng mã. Mã nào không trả về giá thì nhập tay giá đóng cửa cuối ngày từ ứng dụng giao dịch, vẫn hoàn toàn dùng được cho mục đích theo dõi.
Một bảng tính tối giản chỉ cần sáu cột: mã cổ phiếu, số lượng, giá vốn, giá hiện tại, giá trị hiện tại và lãi/lỗ. Giả sử mã ở cột A, số lượng ở cột B, giá vốn ở cột C, các công thức ở hàng 2 sẽ là:
D2: =GOOGLEFINANCE(A2; “price”) (hoặc nhập tay)
E2: =B2*D2
F2: =(D2-C2)/C2
Tùy cài đặt ngôn ngữ của trang tính, dấu phân cách có thể là dấu phẩy thay vì dấu chấm phẩy. Định dạng cột F thành phần trăm, kéo công thức xuống cho các mã còn lại, rồi thêm một ô tổng ở cuối cột E. Từ đây, chèn một biểu đồ tròn theo cột E là thấy ngay mã nào đang chiếm tỷ trọng quá lớn, điều mà ứng dụng giao dịch hiếm khi cho thấy rõ.
Vài thói quen giúp bảng tính dùng được lâu: ghi thêm cột ngày mua, ghi cổ tức nhận được vào một trang riêng, và mỗi cuối tháng chép giá trị tổng danh mục sang trang lịch sử. Sau vài tháng, bạn sẽ có một đường biểu diễn tài sản thật của mình, thay vì chỉ nhớ những phiên tăng mạnh. Khi VN-Index lập những mốc như lần đầu vượt 1.600 điểm, so sánh danh mục của mình với chỉ số cũng là cách tự đánh giá khá trung thực.
Giới hạn của công cụ và rủi ro cần nhớ
Bảng tính chỉ chính xác bằng dữ liệu bạn nhập vào. Giá vốn sai, quên trừ phí giao dịch hay thuế, hoặc quên cập nhật sau khi nhận cổ phiếu thưởng đều khiến con số lãi/lỗ đẹp hơn thực tế. Dữ liệu GOOGLEFINANCE cũng chỉ để tham khảo, và Google nói rõ không dành cho mục đích giao dịch.
Rủi ro lớn hơn nằm ở các nền tảng “chứng khoán quốc tế” mời chào qua mạng xã hội. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước từng cảnh báo về các sàn giao dịch chứng khoán trực tuyến tự nhận là sàn hoặc công ty chứng khoán quốc tế, hướng dẫn người dùng nạp tiền và giao dịch qua các ứng dụng như MT4, MT5. Theo cơ quan này, tại Việt Nam chỉ Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam và công ty con được tổ chức thị trường, và người tham gia các nền tảng không phép không được pháp luật bảo vệ.
Cũng cần phân biệt rõ: CFD trên cổ phiếu không phải là sở hữu cổ phiếu. Người giao dịch CFD không có quyền cổ đông, không nhận cổ tức như cổ đông, và vì thường dùng đòn bẩy nên có thể mất vốn nhanh hơn nhiều so với mua cổ phiếu thông thường.
Bắt đầu nhỏ, cập nhật đều
Không cần một hệ thống phức tạp ngay từ đầu. Một trang tính sáu cột, ba bốn cảnh báo giá có mục đích rõ ràng và lịch cập nhật mỗi cuối tuần đã đủ để bạn nhìn danh mục bằng con số thay vì cảm giác. Khi đã quen, có thể thêm cột ngành để xem mức độ tập trung, hoặc trang ghi lý do mua từng mã để sau này tự xem lại quyết định của mình. Công cụ không làm thị trường bớt rủi ro, nhưng giúp bạn biết chính xác mình đang chịu rủi ro đến đâu.
