Ánh nắng đầu năm mới len lỏi qua khung cửa lớp học, nhưng nụ cười trên môi các giáo viên biên chế hôm nay rạng rỡ hơn bao giờ hết. Với khoản thưởng Tết từ 10 đến 14 triệu đồng nằm gọn trong tay, họ có thể sắm sửa cho gia đình những món quà ý nghĩa, đón Tết Nguyên Đán trọn vẹn niềm vui. Nghị định 73 đã mang đến sự công nhận xứng đáng cho những tháng ngày miệt mài bên bảng đen phấn trắng, dựa trên quỹ lương 10% của biên chế, căn cứ vào hệ số và mức độ hoàn thành nhiệm vụ. Mức thưởng phổ biến này khiến không khí trường học rộn ràng, ai nấy đều háo hức chia sẻ niềm vui, từ Hà Nội đến các tỉnh miền Nam.
Thế nhưng, đằng sau niềm hân hoan ấy là nỗi chạnh lòng day dứt của những giáo viên hợp đồng. Cùng đứng lớp, cùng gieo mầm tri thức cho hàng trăm học trò, cùng đổ mồ hôi trong những giờ lên kế hoạch bài giảng, họ lại nhận về sự im lặng đến nao lòng từ quỹ thưởng. Ở nhiều địa phương, cơ chế phân bổ ngân sách ràng buộc khiến họ chỉ được ‘tượng trưng’ vài triệu – năm ngoái 3-3,5 triệu, năm nay dự kiến tăng lên 5 triệu, thấp hơn gấp rưỡi so với biên chế. Có người trông đợi mãi rồi hụt hẫng, như cô giáo ở Hà Nội từng hy vọng 10 triệu nhưng chỉ nhận về nỗi thất vọng. Câu chuyện lặp lại ở hàng loạt trường học, biến Tết – dịp sum vầy – thành nỗi buồn riêng tư.
Hiệu trưởng các trường không khỏi trăn trở trước khoảng cách này. Cô Hà, người đứng đầu một trường tiểu học, chia sẻ rằng năm ngoái hai giáo viên hợp đồng nhận 3-3,5 triệu, biên chế thì 5-7 triệu. Năm nay, dù tăng lên 5 triệu cho hợp đồng nhờ chính sách áp dụng tròn năm, khoảng cách vẫn ngậm ngùi. Một thầy hiệu trưởng khác trích 50 triệu từ quỹ trường thưởng cho 20 giáo viên hợp đồng năm trước, nay dự kiến tăng 1,5 lần, nhưng vẫn chỉ tương đương 30-50% biên chế, khoảng 2-4 triệu. Họ mong muốn động viên hết mức, nhưng vướng víu ngân sách khiến mọi nỗ lực trở nên dang dở. Những con người thầm lặng ấy, với khối lượng công việc ngang bằng, xứng đáng được đối xử bình đẳng hơn.
Sự bất bình đẳng này không chỉ dừng ở con số, mà khơi dậy những câu hỏi lớn lao về tương lai ngành giáo dục. Giáo viên hợp đồng – lực lượng nòng cốt lấp đầy khoảng trống biên chế – đang bị đẩy vào thế khó, ảnh hưởng đến động lực giảng dạy. Liệu có cách nào để quỹ thưởng được phân bổ công tâm, dựa trên đóng góp thực tế thay vì biên chế? Những câu chuyện cá nhân như thầy Hoàng hay cô Dương lan tỏa trên mạng xã hội, khơi dậy sự đồng cảm từ cộng đồng. Tết đến, thay vì chỉ là dịp nhận thưởng, đây là lúc để nhìn nhận lại, để ngành giáo có thêm chính sách nhân văn hơn, mang lại công bằng thực sự cho người thầy.
Đầu năm 2026, khi hoa mai nở rộ, hy vọng le lói rằng tiếng nói từ cơ sở sẽ được lắng nghe. Giáo viên biên chế vui mừng với 10-14 triệu, nhưng nỗi buồn của hợp đồng chính là lời nhắc nhở rằng công bằng chưa trọn vẹn. Hãy tưởng tượng một cái Tết mà mọi người thầy đều mỉm cười rạng rỡ, không còn khoảng cách. Đó không chỉ là thưởng Tết, mà là sự tri ân xứng đáng cho những người ươm mầm tương lai dân tộc. Câu chuyện này, dù buồn vui lẫn lộn, vẫn là bản giao hưởng cảm xúc của những trái tim tận tụy.
