Không còn là lời cảnh báo chung chung, quy định mới tại Nghị định 296/2025 đã mở đường để nhiều đối tượng vi phạm giao thông nhưng chây ì, không nộp phạt đúng hạn có thể bị cưỡng chế bằng biện pháp khấu trừ một phần tiền lương, thu nhập. Điều từng được cho là “nghe cho có” nay trở thành công cụ pháp lý cụ thể, nhắm thẳng vào nhóm người có thu nhập ổn định nhưng cố tình phớt lờ quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Với hệ thống dữ liệu xử phạt, thông tin người lao động và cơ quan sử dụng lao động được kết nối ngày càng chặt chẽ, câu chuyện “lặn mất tăm” sau khi bị lập biên bản giao thông sẽ không còn dễ dàng như trước.
Theo Luật Xử lý vi phạm hành chính, cá nhân, tổ chức bị xử phạt phải chấp hành quyết định xử phạt trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận quyết định, trừ trường hợp trong quyết định ghi rõ thời hạn dài hơn. Nếu quá thời hạn này mà người vi phạm không tự nguyện nộp phạt, cơ quan có thẩm quyền được phép ban hành quyết định cưỡng chế thi hành. Nghị định 296/2025 quy định rõ: mọi biện pháp cưỡng chế, trong đó có khấu trừ một phần tiền lương hoặc thu nhập, chỉ được triển khai khi đã có quyết định cưỡng chế hợp pháp bằng văn bản. Nghĩa là, không có chuyện cơ quan chức năng “âm thầm” trừ lương người lao động, mà phải thông qua quy trình pháp lý, nêu đầy đủ căn cứ, đối tượng, mức tiền bị khấu trừ, thời gian thực hiện và tài khoản Kho bạc Nhà nước nơi nộp tiền phạt.
Điểm then chốt khiến dư luận đặc biệt quan tâm là phạm vi đối tượng và mức độ khấu trừ. Nghị định 296/2025 nêu rõ, biện pháp khấu trừ một phần tiền lương hoặc thu nhập chỉ áp dụng với những người vi phạm có thu nhập ổn định, thuộc các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp đang quản lý chi trả lương, nhưng không chấp hành quyết định xử phạt trong thời hạn luật định. Những nhóm như cán bộ, công chức, viên chức, người lao động làm việc theo hợp đồng dài hạn, người đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp thường xuyên… là những đối tượng có khả năng cao nằm trong diện bị áp dụng biện pháp này nếu cố tình không nộp phạt giao thông. Tuy vậy, để bảo đảm đời sống tối thiểu, pháp luật giới hạn: mức khấu trừ tiền lương hoặc lương hưu không quá 30% số tiền thực nhận hằng tháng sau khi đã trừ bảo hiểm, thuế; với các khoản thu nhập khác, mức khấu trừ tối đa là 50% tổng thu nhập mỗi tháng.
Trên thực tế, khấu trừ lương được coi là “liều thuốc mạnh” trong số các biện pháp cưỡng chế, chỉ dùng đến khi những cách thức nhẹ nhàng hơn không còn hiệu quả. Trước khi động tới thu nhập của người vi phạm, cơ quan chức năng có thể áp dụng hoặc kết hợp các biện pháp khác như: trích tiền từ tài khoản ngân hàng, kê biên tài sản có giá trị, tạm giữ hoặc xử lý phương tiện… Tuy nhiên, với không ít trường hợp, đặc biệt là người có thu nhập đều đặn nhưng ít tài sản đứng tên, khấu trừ lương lại trở thành lựa chọn khả thi và hiệu quả nhất. Quyết định cưỡng chế gửi đến cơ quan, doanh nghiệp nơi người đó làm việc sẽ buộc đơn vị chi trả lương phải phối hợp thực hiện, qua đó biến khoản phạt vốn bị “ngâm” nhiều tháng thành nghĩa vụ tài chính được thanh toán dần từng kỳ lương.
Việc mở rộng áp dụng biện pháp khấu trừ một phần tiền lương với người vi phạm giao thông không đơn thuần là câu chuyện tiền phạt, mà còn là thông điệp về kỷ cương pháp luật. Trong bối cảnh tình trạng vi phạm giao thông vẫn diễn ra phổ biến, không ít người coi việc bị lập biên bản rồi… mặc kệ là điều bình thường, cơ chế cưỡng chế mới được kỳ vọng sẽ chặn đứng tâm lý “phạt thì phạt, nộp hay không tính sau”. Đối với người lao động hưởng lương cố định, việc mỗi tháng bị trừ một khoản không nhỏ khỏi thu nhập là lời nhắc nhở rất thực tế rằng mọi hành vi trên đường, từ vượt đèn đỏ, đi quá tốc độ đến sử dụng điện thoại khi lái xe, đều có giá phải trả, và nếu cố tình né tránh, cái giá đó sẽ được thu về ngay từ đồng lương của chính mình.
